သကုတ္ (၂)

တင္ေသၛဝ္ဂၜိပ္ အကာဲအရာ

အကာဲအရာ ။     ။ လတူျဒဟတ္ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိပ႙ု အခိင္ကာလ သှမအေထင္ေသာဲကၜဳင္လဝ္ႏြံကီုရ။ ဆဂး ပႜဲ (၁၉၇၁) သှာံ မဒက္ပတန္ ဒပ္ပှာန္ ဗြဲမေစွ္ေသှာတ္တဲုဂွ္ ပံင္ေတာဲကႝု ဒပ္ေဗာ္ကေရင္ KNU ေကုာံ ဒပ္ပ်႘ေခ်တ္ မပါလုပ္ ပႜဲဒပ္ပံင္ေကာံ (တ-ည-လ) (တိုင္းရင္းသားေပါင္းစံု ညီၫြတ္ေရးႏွင့္ လြတ္ေျမာက္ေရး တပ္ေပါင္းစု) တအ္တဲု လုပ္ေပဲါကၜဳင္ဗတိုက္တဲု စိုပ္ကၜဳင္ကဆံင္ သှမဒးသၸကၜဳင္ဂ႐ု စြံကၜဳင္အာ႐ီုရ။ ႏူသှေလဝ္ ဒပ္ပှာန္ပ႙ု ရပ္လဝ္လြဟ္ဂတာပ္ေခတ္တအ္တဲု ျဒဟတ္ေဇှာ္ကၜဳင္ဒဿံင္ဂွ္ သြက္ဂြံတာဒှာမာန္ဂွ္ ထၸက္ကၜဳင္ပှာန္နာနာသာ္ ဗြဲမထတ္ကာတ္ရ။ နကႝုနဲျပယာဲေပပဲါပှာန္ဒမၜဳက္ ဒုင္ဗတိုက္ ဗြဲမေစွ္ေသှာတ္တဲု ဒပ္သှတအ္ ဒးဘဲက်ကံ ဂၜိဳင္ကၜဳင္ရ။ သာ္ဂွ္ စိုတ္ဓါတ္ပႜဲဒပ္သှတအ္ ဍိဳန္လ်ေစွ္ကၜဳင္တုဲ ဒးေဖက္ဂဿံက္ကၜဳင္ လတူဒပ္ပှာန္ပၜန္ဂတးပု႙ရ။

သှတအ္ပၜန္ေလဝ္ သြက္ဂြံဟံင္ပတိုန္ သိကၡာေဍံတအ္ မေစွ္ဒံဿင္ အၾကာညးဍဳင္ကြာန္မာန္ ရန္တဿအ္တဲု ထၸက္မုက္ပှာန္ ဍာ္ဇမၜိင္ လတူပု႙ အဆက္ဟြံပိုတ္ရ။ ဒပ္သှမထၸက္ကၜဳင္တအ္ဂွ္ နကႝုဒပ္ပ႙ု ကႝု ဒပ္မဟာမိတ္တအ္ ပံင္ေကာံတဲုေလဝ္ကီု၊ နကႝုတှဟ္ျခာေလဝ္ကီု ဒုင္တဝ္ေစှဟ္ ဗတိုက္ကၜဳင္ နကႝုပှာန္ဒမၜဳက္တုဲ မာန္ကၜဳင္ရ။ ဒပ္သှက်ကံ ဒးဝပ္ဗြဲမဂၜိဳင္ရ။ သှတအ္ဂွ္ ဆၐိုတ္ထိင္ဒဝ္ ပေရင္စိုတ္ဓါတ္ေဍံတအ္ မေစွ္ဒံဿင္ဂွ္ ဟြံမာန္သဿးဟြံက သီုကႝုဒးဒုင္ေဝင္ပဲါ ႏူမွာဇန္တအ္ပၜန္တဲု ညံင္ကႝုဒပ္ေဍံတအ္ ဟြံဂရံက္ဂရာ္အာဂွ္ ေဍံတအ္ ဒးဂစာန္ဒဿံင္ ဂၜိဳင္ေဂၜင္ရ။

အလံုမြဲဍဳင္ ဇဿာပ္ဒှာဲ ျဒဟတ္ရဲပၜန္ဂတး ဒပ္ဒမၜဳက္တအ္ မခ်႘ဓရာင္ဒဿံင္ဂွ္ ညံင္ရဵ “ဇဿာပ္ထဗုင္မ႐ု ဒးဗက္ေလွ္ဒဿံင္ဖအိုတ္” သှတအ္ ဒးဗက္ဗတိုက္ ယိုတ္မံင္ပှာန္ ဒှာဲသီုဖအိုတ္ေလဝ္ကီု၊ သြက္ပေရင္ဂီုကၜီဳ ပႜဲဂၜံင္ဍာန္ အဆက္ကလိုအ္ဂွ္ ဒှာဲဖအိုတ္ ဒးေဖ်ံစြံပရးလဝ္ ဒပ္ေလဝ္ကီု၊ ပႜဲလပၚပေရင္အုပ္ဓုပ္တအ္ေလဝ္ ဒးဗိုင္ေကၜာန္ၐိုတ္ဒဿံင္ေလဝ္ကီုဒွ္တဲု ပေကာံပေကဝ္ျဒဟတ္ ဗြဲမဂၜိဳင္ဟြံမာန္ကၜဳင္ရ။ ရံင္ကႝု ေဒသတဲု ၐိုတ္ျဒဟတ္ႏြံ ဓမုန္ညံင္ဟြံဂြံလီု မဒးထၸက္ေဝင္ဒဿံင္ပှာန္ရ။ ကုတ္ပိုင္ျခာဒှာဲတဲု မဒးေဝင္ထၸက္ဒဿံင္ ပှာန္ရ။ ပႜဲေဝင္ထၸက္ပှာန္ ဗီုသာ္ဂွ္ေလဝ္ သၵးေကၜာန္ၐိုတ္ နကႝုျဒဟတ္ဟြံ႐ုံဂပ္ မဒွ္တဲု စိုပ္သဝ္ေစွ္အာ ကဆံင္ နဒဒွ္ပေရင္ထၸက္ပှာန္ေဍာတ္တ္ ကႝု သကုတ္အခိင္တအ္ေဟင္ရ။ ျဒဟတ္ပၜန္ဂတး မျပးဒဿံင္ အလံုဍဳင္မြဲတအ္ဂွ္ အေဃာၐံင္ဇကု ဇကုဗေကက္ဒဿံင္ဂွ္ ျဒဟတ္ေဇှာ္တိုန္ဒဿံင္ဂွ္တဲု နကႝုသှတအ္ ညံင္ရဵဂလာန္ “သဿိင္သၜဳင္က်ာ ႐ီုသဿိင္သဿဝ္က်ာဟြံမာန္”ကီု ဟိုတ္ႏူဒးယိုတ္ပတိုန္ ထၸက္ပှာန္ ဇဿာပ္ေဒသတဲုေဟင္ ေကာန္ဒပ္၊ သၠိဳပ္ဒပ္သှတအ္ ဟြံဂြံအခိင္ဇူ လဿိဳန္ကာလ ဒးအာဒဿံင္မုက္ပှာန္တဲု ေဍာင္ၐိုတ္ အိုတ္ဇိုင္တဲအိုတ္ရ။ ပႜဲဒပ္လၛႝဳ ပြဟြံကလင္အမိင္တအ္၊ ၿဂိပ္ႏူဒပ္တအ္၊ ပြမေကၜာအ္ၿပံင္ ပံင္ကႝု ရဲဒပ္ပၜန္ဂတးတအ္၊ ပြမဒွ္ပဋိပကၡ နကႝုပေရင္ဂကူတအ္ ကတႝုဒွ္ဗြဲမဂၜိဳင္ ႏြံကၜဳင္ရ။

 ေသှာတ္တၜအဝႝုမြဲေဗာ္ဓဝ္ သှတအ္မရပ္လဝ္ဂွ္ ကဆံင္မှိဟ္နာနာ မွာဇန္ဂကူဂမၜိဳင္တအ္ ကႜဳဟ္ေမၜအ္ကၜဳင္အိုတ္ဒွ္တဲု အလႝုအသ႘ပှာန္ သှပ႙ုဂွ္ သၸျဒဟတ္ကႝု ေဗာ္ မ-ဆ-လ ေကုာံ ဒပ္ပှာန္တဲု အၾကာကေရပ္ဂရတ္နာနာ ဆမာန္ကႝုမာန္ ဒးထိင္ရပ္လဝ္ အဝႝုကဿိန္ဍဳင္ရ။ ၐိုန္ဂွ္ကီုေလဝ္ အပႜဲေဗာ္ မ-ဆ-လ ပြမစလာပ္ ဟြံဂပ္ဂဝ္တအ္ ကတႝုဒွ္ကၜဳင္တဲု ဒးေကၜာန္ပ ေပဲါေဖ်ံကဝုတအ္ မံက္က္ေလဝ္ ႏြံကၜဳင္ရ။ အပႜဲဒပ္ပှာန္ေဍံတအမ ပမလဝ္တိုင္ဂွ္ေဟင္ ပြမခ်ပ္ကၜတ္ပန္ဂစိုတ္ ေဖ်ံညးသၠအ္ ကတႝုဒွ္ကၜဳင္တဲု လတူဒပ္ပှာန္ေဍံေလဝ္ နကႝုအလႝုအသ႘ပှာန္ေဍံ ဟြံဂံင္ေဖ်ံစိုတ္ ေကြံေကြံရ။ နကုႝပေရင္ဍဳင္ကြာန္မၢး စုႝကုႝစိုပ္အာကဆံင္ ဟြံဒွ္သကအ္ရဲေရင္သကအ္။

 ဟိုတ္ႏူ မူပရင္ပိုန္ျဒပ္အလႝုအသ႘ပှာန္ ေဗၜတ္မွာတဲု အကာဲအရာပေရင္ပိုန္ျဒပ္ကဿိန္ဍဳင္ဂွ္ ၿဂဲဳေစွ္ကၜဳင္ရ။ မဒးဆႝုဂဗဒဿံင္ကႝု ကေရပ္ဂရတ္ ပေရင္ပိုန္ျဒပ္ ဟြံေကင္ဆႝုပႜဲမြဲဒၿမိပ္ ဝင္ဍဳင္ဏအ္ မြဲေလွ္ဂွ္ရ အလႝုအသ႘ပှာန္ စႏူ (၁၉၆၂) သီအဝႝုတဲု ထိင္ဒဝ္အုပ္ဓုပ္ကၜဳင္ ရးနိဂီု စႝုကႝုတၛဲဏအ္ဂွ္ ၾသန္ဂေလအ္ ႏူဗာဏ္ဂၜးကဝ္ ဂေကာံၾသန္ဂအံုဂမၜိဳင္ (IMF) တအ္ ဖအိုတ္အပံင္ၾသန္ (၁၄၀၀) ျပေကာဋိကိုဋ္ဒေကဝ္ ဂြံလဝ္တဲုရဂွ္ ဥဴေလာန္ ညးမဒွ္ဝန္ေဇှာ္ပေရင္ဘ႑ာ (သီုမဒွ္ ဒု-သၠိဳပ္ဝန္ေဇှာ္)ဂွ္ ပဲါဟြံဗၜး ဒးဟီုပတိတ္လဝ္ ပႜဲ (၁၉၇၆) ဂိတုဒ႘ေျဇန္ဗာရ။ ပႜဲၾသန္တအ္ဂွ္ ၾသန္ႏူဍဳင္ ကေနတာ၊ ဂ်ာမဏ႘ သၠဳတ္ပလိုတ္၊ အဝ္သေတလ႘ယ်ာ၊ ဂ်ပါန္တအ္ မေဂၜအ္လဝ္တှဟ္ျခာ ပႜဲမြဲမြဲဍဳင္တအ္ ဟြံပါလုပ္ဏီရ။ ပေရင္မံင္စံင္စသုင္ ညးဍဳင္ကြာန္တအ္ဂွ္ ေထင္င္ေလာေလာ ဆုတ္ယုတ္သဝ္ေစွ္ကၜဳင္ရ။ စ႐ိုတ္လီုလာ္တဲု ပြမစီုသကီုကေမၜာန္ ဍိဳန္လ်ဒဿံင္ မဒွ္တဲု စက္ယန္ ဗ်ဴေရာကေရသ႘ အလႝုအသ႘ပှာန္ဂွ္ ပေရင္ပိုန္ျဒပ္ကဿိန္ဍဳင္ ေသၢာံကေလင္ယာတိုန္ကႜိဳပ္မာန္ ဖန္ဇန္ဟြံမာန္ သဿးဟြံက အ႐ီုအဗင္ပေရင္ပိုန္ျဒပ္ ႏူဍဳင္သၟာင္ မကႝုလဝ္တအ္ဂွ္ေလဝ္ ဒွ္အာ ဗုီညံင္ရဵစဝ္ေဖ်ံဍာ္ ပႜဲဗတ႘ကုီရ။ ဟိုတ္ႏူအကာဲအရာ ဗီုသာ္ဏအ္ဂမၜိဳင္တဲု ပႜဲကာလဂတ ဟြံေသၛာဲျခာဏအ္ဂွ္ သှတအ္ ဒးဆႝုဂဗ ဇီုကပိုက္ကႝု ပြမေၾကပ္ျဂတ္ ႏူဇဿာပ္ဒိုဟ္တဲု ဖန္ပခ်႘ဖ်ဳဲဇကုဟြံမာန္ ျဒဟတ္ဍိဳန္လ်ေစွ္တဲု သြက္ဂြံၿပံင္လွာဲ စိုပ္အာကဆံင္ ဘဝပှာန္ဒုင္ေတအ္ဂွ္ ခ်ိဳတ္ပၜိဳတ္ရ။

အကာဲအရာပ႙ု ။    ။ အပႜဲကာလဒက္ပတန္တိုန္ ဒပ္ပှာန္ဗၜးၐးေကာန္ဂကူမန္ ဗြဲမေစွ္ေသှာတ္တဲုဂွ္ ခ်႘ဓရာင္ကၜဳင္ ပႜဲေဒသဇကု မဒးတာလ်ိဳင္ မာန္ကၜဳင္ရ။ နကႝုဇကုမြဲဓဝ္ (သာ္ဂွ္ဟြံေသင္) နကႝုပံင္ေတာဲ ဗတိုက္ကေရာံမဟာမိတ္တအ္  ေပဲါေဍာတ္ေဇှာ္တဲု ဂြံနင္လဆႝုဂဗ ဗြဲမဂၜိဳင္ရ။ လတူဒပ္သှတအ္ေလဝ္ ကႝုဘဲက်ကံ ဗြဲမဂၜိဳင္မာန္ရ။ လတူဗဒိုပ္သှ မေဖ်ံသဇုိင္တအ္ေလဝ္ အဆက္ဟြံကႝုပိုတ္ ပံင္ေတာဲဗတိုက္မာန္တဲု၊ သှဂွ္ သြက္ပေရင္ဂီုကၜီဳေဍံ ဒးၐံက္ခဲါကတုိင္ေဍာတ္ေဇှာ္၊ ဂဒုက္တိတအ္ ဇဿာပ္ဒှာဲ ဒွ္ကၜဳင္ရ။

ဗီုသာ္ဂွ္ ဗတိုက္တဝ္ေစှဟ္ကႝုသှ မာန္ကၜဳင္တဲု သှေလဝ္ ဗီုပဿိက္ေဍံ ဖန္သၸဟြံဂြံ ဒွ္ကၜဳင္တဲု ေဖက္ဒညဇိုင္ေဂၜအ္ကၜဳင္ ႏြံရ။ ဗြဲလပၚမၢး စိုပ္ကၜဳင္ကဆံင္ ဟြံဂံင္အေထင္ေသာဲကႝု ဒပ္ပှာန္ဗၜးၐးေကာန္ဂကူမန္ကီုရ။ ဟိုတ္ႏူကႝု ေပဲါပှာန္ဒမၜဳက္ မဗတိုက္ေသၜက္ဒပ္သှ မာန္ကၜဳင္တဲု ကလိဂြံ ပြမထံက္ဂလာန္ ႏူမွာဇန္တအ္ စုိတ္ထတ္ဒွ္တဲု ဗီုျပင္ ပေရင္စန္ဒက္ပှာန္ဂွ္ ေဇှာ္ေဂါဝ္ကၜဳင္ကီုရ။ ဗြဲသိုက္က္ ဒက္ပတန္စန္ဒက္တိုန္ ဒပ္ပှာန္မာန္တဲု ဒုင္သဇိုင္ ကုပိတံဒပ္တဲု ဒက္ပတန္မာန္ကၜဳင္ရ။ ကုေကာန္ဒပ္တအ္ေလဝ္ ဘာသဇိုင္ကြတ္ပှာန္၊ ဘာကႝုပညာပေရင္ဍဳင္ကြာန္တအ္ အဆက္ဟြံပိုတ္ ပံက္ေဗၲာန္ကႝုရ။ ပႜဲဘာေဗၲာန္ကြတ္ဂမၜိဳင္ သၸအာ႐ီုကႝု ပေရင္ပှာန္တုဲ ေဗၲာန္ကႝုတဲု လၸာ္မင္မြဲေစဝ္ေပှာန္ေလဝ္ သိပ္ဂၜိပ္ခိုဟ္ကၜဳင္ရ။

ဗီုဗြဲလတူ နကႝုဇကုမြဲဓဝ္ကႝုဒွ္ ပံင္ကႝုမဟာမိတ္တအ္တဲုကႝုဒွ္ လုပ္ကၜဳင္ေပါဲဗတိုက္ ဗြဲမဂၜိဳင္ေဂၜင္ကီုေလဝ္၊ သြက္ဂြံေပင္စိုတ္ ဟြံေသင္တဲု တှဟ္နေသၢာံဒွ္တိုန္ ဒပ္ပှာန္မႏြံကႝု သမၲီပေရင္ဍဳင္ကြာန္တဲု အေစာံစရာဲဗတိုက္ စိုပ္တရဵမြဲမာန္ဂွ္ ဆက္တဲု သၵးသၸလ႘ြ ဂစာန္အာေရာင္။ အပႜဲဒပ္ပှာန္ပ႙ု တင္ဍိဳန္လ် ယုတ္ေဒက္ဒဿံင္ဏီတအ္ဂွ္ေလဝ္ သဒးျပဳေျပင္ ပေလဝ္ဗေပင္အာဏီေရာင္။ ပႜဲတင္ယုတ္ေဒက္ဂမၜိဳင္ မႏြံပႜဲဒပ္ပှာန္ဂွ္ ပြမရံင္ကႝုသြက္ဇကုမြဲ (ဝါဒပူဂႝုမြဲ)၊ ပြမႏြံကႝုစ႐ိုတ္ဟဿဲကႝုသဿိင္တၜ ဗီုကေမၜာန္ ဒ႘ေမာကေရသ႘ ၐက္ေသှာတ္တအ္၊ ပြမကလင္ေကတ္အမိင္ေအာန္၊ ပြမလဟိင္လပၚသက္သာ၊ ပြမဖံက္ပလီုေစဝ္ေပှာန္ ေကုာံ ပြမေညာန္ဒေစင္အာ လပၚဨကရာဇ္ပှာန္တအ္ ႏြံဒဿံင္ဏီရ။ ကုလညာတ္ေဗၜင္ဒေစင္ဒဿံင္တအ္ဂွ္ သၟးဇၛးေပါတ္ေတဟ္ေထာအ္ေဟင္ ဗဿံက္ဗဒွ္တိုန္ ဒပ္ပှာန္မႏြံကႝု ေလဿင္ဝင္ မယးတဿးဂွ္မာန္ေရာင္။

ဇဿာပ္ေကာန္ဒပ္၊ သၠိဳပ္ဒပ္တအ္ဂွ္ ဗြဲမဂၜိဳင္မၢး ကၜဳင္ႏူကဆံင္ မှိဟ္ရဲဗၛကႝု တၜဓနေဍာတ္ေဍာတ္တအ္ဒွ္တဲု လညာတ္ေကြတ္ မေဆင္ကႝု ကဆံင္မှိဟ္ဇကုတအ္ ဗာန္စပ္ပါကၜဳင္ေရာင္ဂွ္ ေစွ္မံင္သဘာဝရ။ တဲုပၜန္ ေသၢာံၾကာတ္ႀကဵ ဇိုတ္ေထာအ္လညာတ္ ေႀတံညးတအ္ နကႝုလညာတ္ ဓဝ္ခ်ပ္ဗၥာ ပၜန္ဂတးမာန္ဂွ္ ဇဿာပ္ေကာန္ေဗာ္ခိုဟ္တအ္ ၐိုတ္ဂြံအခိင္ သၵးကႝုပညာ စန္ဒက္အာဂပ္ဝ္ရ။