(က) ဂၜံင္တရဵပေရင္ဍဳင္ကြာန္ မဒွ္သဇိုင္႐ုိဟ္ကှက္ေဇှာ္အုိတ္ ပႜဲေပဲါဗတိုက္ဂွ္ နကုႝဂေကာံေဗာ္ေဟင္ ဒးေဖ်ဟ္ကုႝမာန္ေရာင္။

      (ခ) ဂၜံင္တရဵပေရင္ဍဳင္ကြာန္ မေဖ်ဟ္လဝ္တအ္ဂွ္ ဒးဒွ္ဂၜံင္တရဵ မဂြံဗမံက္႐ုပ္ရဵနတဲမာန္မြဲေရာင္။ ကေမၜာန္ဂြံဒွ္မာန္ဂွ္ ဒးပၚပရအ္ တာလ်ိဳင္ေရင္သကအ္ေရာင္။

      (ဂ) တာလ်ိဳင္မေဖ်ဟ္လဝ္တုဲတအ္ဂွ္ လတူညးမဒုင္ေကတ္တာလ်ိဳင္တအ္ ယိုက္ေဂၜင္ေရင္တၜဳင္ဒဿံင္ ဗြဲမဍိဳက္ေပင္ ေျပၿပံင္ရဟာဂွ္ ဒးစဿ႘စဿတ္ေရာင္။

(၃) ကာလဗမံက္႐ုပ္ရဵ တင္ပိတင္ လတူဝြံမၢး တင္ယုက္ေဒက္ကုီ၊ တင္မေဗၜတ္မွာကုီ ကတုႝဒွ္စမာန္ေရာင္။ ပႜဲအရာမဗမံက္႐ုပ္ရဵဂၜံင္တရဵ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂွ္ ၿဇိဳဟ္နက္အိုတ္ရ။ ဟိုတ္ႏူယုတ္ေဒက္ ပႜဲေကာန္ေဗာ္၊ ယုတ္ေဒက္ ပႜဲကုႝမစဿ႘စဿတ္၊ ယုတ္ေဒက္ပႜဲကုႝသေရာပ္ေကတ္လညာတ္ကသပ္ (ပေကၜအ္ေယ်ဘူယ်) ေကုာံ ဟိုတ္ႏူ စကာလညာတ္ပေရင္ဆုႝဂဗေအာန္တုဲ ႐ုပ္ရဵကေမၜာန္ ဟြံမံက္ဂတဝ္ ဒွ္မာန္ရ။

ေဍဟ္ဂြံကတုႝဒွ္ဗုီဏအ္ဂွ္ ဟိုတ္ႏူေအာန္ကုႝ ေသှာတ္မပံင္ေတာဲအာကႜိဳပ္ရ။ လညာတ္ဝါဒမက္(ခ္)လ႘ေနန္တအ္မၢး ခန္က႑ကႜိဳပ္သကိုပ္တအ္ ကိစၥေဇှာ္ဒဿံင္ကုီ၊ ကႜိဳပ္သကိုပ္ဟြံမြဲမၢး ကဆံင္မှိဟ္မေဇှာ္ေမာဝ္တအ္၊ ကဆံင္မှိဟ္သဿာကေမၜာန္တအ္ ဂၜာဲဂၜံင္မဍာံျပဟြံမာန္ ေကတ္ဇှးလတူသှဟြံမာန္ဂွ္ကုီ ညးတအ္ပသမၲီကုီေလဝ္ ဗြဲေတဿင္မၢး ညးတအ္ျဇိဳဟ္နက္ ကုႝမုက္ ကုပြမပံင္ေကာံအာကႜိဳပ္အိုတ္ရ။

(၄) ကႜိဳပ္သကိုပ္ခိုဟ္မြဲမၢးဂွ္ ျပသှာမြဲမြဲ ဒဒွ္မြဲမြဲဂွ္ ကၜာေဍဟ္ဟြံဂြံကတုႝဒွ္ဏီ စတံႏူေဍဟ္ပတန္ပဋိသႏၶိဂွ္ ဒးတီညာတ္လဝ္ကၜာတဲတုဲ ဘဲအႏၲရာဲမေညာန္ကၜဳင္မာန္တအ္ဂွ္ ဒးစုႝဒှာ ဒးကုႝသတိသမၲီ ဗြဲမဂတာပ္တဲမာန္ေရာင္။ ညးဝြံ ဒွ္ကႜိဳပ္သကိုပ္မွာဇန္ သဿာကေမၜာန္တအ္ေဇတ္တ္ေရာင္ တဲုပၜန္ နကုႝညးဍဳင္ကြာန္တအ္ေလဝ္ ဗဒဗဒဲါစၞဲဳေစၞာ္စ႐ုံဂပ္မာန္ရ။

ပြမေ႐ွ္ေသွ္စရာဲပူဂုႝ

ဝါဒ႘မက္(ခ္)တအ္ဂွ္ ဟြံဒုင္တဲ ဒစုႝဒစး ပြမေ႐ွ္ေသွ္စရာဲပူဂုႝရ။ နကုႝဣဒၶိႀက႘ဇွ္မှိဟ္တၜအေစာံမြဲဓဝ္ ဒက္ပတန္ ဝင္မြဲဒွ္မာန္ေရာင္ဒဿံင္ဂွ္ ဟြံဒုင္ေကတ္ရ။  ပြမယိုက္ဒိုက္ထိုင္သး ဟုီၐက္တဵအေစာန္စရာဲပူဂိုလ္ ေလာန္အာႏူေသှာတ္တအ္ကုီ၊ ပြမထၞင္ထၞကႜိဳပ္သကိုပ္တအ္ကုီ ဝါဒ႘မက္(ခ္)တအ္ ဒစုႝဒစးဗတိုက္သအးဒဿံင္လဿိဳန္ရ။ ပြမေ႐ွ္ေသွ္စရာဲပူဂုိလ္မၢးဂွ္ ဒွ္ပြမေ႐ွ္ေသွ္ ဗေၐက္မတ္မြဲရ။ မုဟိုတ္ေရာမၢး ဟြံဒုင္သဇိုင္လတူဂၜံင္တရဵေဗာ္၊ ဟြံၐတ္ကှာတ္ လတူေလဿင္ကေမၜာန္ေဗာ္ ေကုာ ံ ေသှာတ္ဝ္နာနာ မေဖ်ဟ္လဝ္နကုႝေဗာ္ နကုႝပေရင္ပံင္ေကာံ အာကႜိဳပ္တအ္တုဲ ရံင္ဆပူဂုိလ္သဿးသဿးရ။ ပြမေ႐ွ္ေသွ္စရာဲပူဂိုလ္ဝြံ ေဍဟ္ကႝုဘဲအႏၲရာဲ ကုေပဲါဗတိုက္ ေကုာံ ပေရင္ပၜန္ဂတး မဒက္ပတန္လဝ္ နကုႝဘဝမှိဟ္တဿိတအ္မာန္ ဗြဲမေဇှာ္ကုႝျဇဟတ္မာန္ရ။ နကုႝလညာတ္သဘဵဓဝ္ ဝါဒက္မက္(ခ္)လ႘ေနန္တအ္မၢး နကုႝပေရင္ပံင္ေကာံပၜတရဵအာကႜိဳပ္မြဲေဟင္ ၐွ္ပလွ္ေကတ္ ေဍာင္ပၠဵျမေမာဝ္ မတြံဂး ေပဲါဗတိုက္ပၜန္ဂတး ရဲသဿာကေမၜာန္တအ္မာန္ရ။

အႏၲရာဲေဇှာ္ မတိတ္ကၜဳင္ႏူ ပြမေ႐ွ္ေသွ္ပူဂိုလ္

(၁) ေဍဟ္ဓ႐ုိဟ္ပလံင္ဏာ သဘဵဓဝ္မဖံက္ပၜန္မာန္ရ။

(၂) ေဍဟ္ဖႜိဳန္ေဖ်ဟ္ေကၜအ္ အခန္က႑ညးမခှံဗဒွ္ဝင္မှိဟ္ေဇတ္တ္ဂွ္ကုီ၊ ေဍဟ္ဖေဍာတ္ပေသာဲေကၜအ္ အခန္က႑ေဗာ္သဿာကေမၜာန္ဂွ္ကုီ၊ ေဍဟ္ပလုီပလာ္ေကၜအ္ေဒၢတ္ ပြမကႜိဳပ္သကိုပ္ညးဍဳင္ နနဲပေရင္ပံင္ေကာံအာကႜိဳပ္ဂွ္ကုီတုဲ ကတုႝဒွ္လေလင္ေဇှာ္ကုႝျဒဟတ္ရ။

(၃) ပြမေ႐ွ္ေသွ္ပူဂုိလ္ဝြံ တုပ္တဵညံင္ရဵ စုတ္လဝ္စာမ္ ဒက္ဂစိုတ္လဝ္ သဘဵဓဝ္ေဗာ္ ညံင္ဟြံဂြံေဇှာ္ေမာဝ္ကုီ၊ ညံင္ရဵမဖႜိဳန္ဖၞတ္ေထာအ္ အေစာံစရာဲျဇဟတ္မဖန္ဗဒွ္ ညးမွာဇန္တအ္ကုီ၊ ညံင္ရဵပကတ္ပေကင္တက္ပၜဳပ္ အခိုက္ကုႝညးဍဳင္ကြာန္တအ္ စဿ႘မင္ဒဿံင္အမိင္ ႏူကဆံင္လတူသက္သက္၊ ဒွ္ညံင္ရဵမှိဟ္ေကၜင္ဍဟ္မဒိုပ္ ဇိုင္တဲမခ်ိဳတ္ လညာတ္မဂၜဳဓုီတုဲ ဟြံခ်႘ဒရာင္ နကုႝလညာတ္သမၲီဇကုမာန္ရ။

(၄) ပြမေ႐ွ္ေသွ္ပူဂိုလ္ဝြံ ဒွ္အရာမၐက္ေၐတ္ တိတ္ဗၜးႏူေသှာဝ္ပေရင္ပံင္ေကာံအာကႜိဳပ္ရ။ ထေဝင္ေထာအ္ေကၜအ္ ေသှာဝ္ဒ႘မဝ္ကေရသ႘ အပႜဲေဗာ္ရ။ လညာတ္သဘဵဓဝ္ ဒ႘မဝ္ကေရသ႘ ဝါဒသုႝေယွဝ္ေလတ္ဂွ္ ဒွ္႐ုပ္ရဵအဝုႝညးဍဳင္ကြာန္ေရာင္ မဒွ္တုဲ ဟြံေသင္ ကုအေစာံဣဒၶိစရာဲပူဂိုလ္ရ။ ဟိုတ္ႏူပေရင္ေ႐ွ္ေသွ္ပူဂိုလ္ဝြံတုဲ အေစာံစရာဲ သတၲိဗ်တၲိ ညးဍဳင္မွာဇန္တအ္ သြက္ဂြံေဇှာ္သၜဳင္ပတိုန္ ဗဝိုင္ေပဲါဗတိုက္ သကာတ္သၜဳင္ပတိုန္ အသိင္ေပဲါဗတိုက္ဂွ္ေလဝ္ ေဍဟ္ပိုတ္သကုတ္ေဂၜအ္ေစွ္အာမာန္ရ။ ဟိုတ္မသာ္ေကတ္ဝြံတုဲ ဗေၐက္မတ္တုဲ ပြမေ႐ွ္ေသွ္စရာဲပူဂိုလ္၊ ပြမဗဒဗဒဲါစၞဲဳေစၞာ္ပူဂုိလ္တအ္ဂွ္ ဒးေဝင္ပဲါေကၜအ္ေသၛာဲေသၛာဲေရာင္။ ဒးတက္ပလုီ ဒးဗတိုက္သ႐ုိဟ္ေထာအ္ပိုတ္တ္သကုတ္တ္ေရာင္။

(၅) ပြမေ႐ွ္ေသွ္ပူဂိုလ္ဝြံ ေဍဟ္ပတံဗဒွ္ တက္ပၜဳပ္ကုႝလညာတ္လြ႘အစာလြ႘ကြးရ။ ႏူဂွ္မြဲကဆံင္ ဝါဒဂိုဏ္ဂနတအ္ဂွ္ မံက္ဒွ္ကၜဳင္ရ။

စရာဲပူဂုိလ္ ေကုာံ ကႜိဳပ္သကိုပ္

ပြမေ႐ွ္ေသွ္ပူဂုိလ္ကုီ၊ ဗေၐက္မတ္တုဲ ပေတွ္ဗဒစၞဲဳေစၞာ္တဵ ကႜိဳပ္သကိုပ္ကုီတအ္ဂွ္ ဒးဗတိုက္သ႐ုိဟ္ေကၜအ္ ပိုတ္တ္သကုတ္တ္ေရာင္ဂးရ။ ပႜဲဒှာဲဝြံ စရာဲပူဂုိလ္ ကုႝ ၾသဇာကႜိဳပ္သကိုပ္တအ္ဂွ္ ဟြံမိက္ကုႝႏွဵရဵတုဲ ေကၜာန္အာညးသကအ္ရ။ အရာၐါျပကာဝြံ ထုဲႏွဵအာညးသကအ္မၢး ဒွ္အႏၲရာဲမာန္ပၜန္ရ။

ကဆံင္မှိဟ္သဿာကေမၜာန္ဖအိုတ္အလုံဂၜးတိမြဲ မပါလုပ္ဒဿံင္ ပႜဲေပဲါဗတိုက္သြက္ဂြံဗၜးတိတ္ ႏူဒြက္ဒှက္နာနာသာ္တအ္ ေသၢာံဂြံေပဲါအံင္ဇှးမာန္ဂွ္ ၾသဇာဒးႏြံေရာင္။ ကႜိဳပ္သကိုပ္ မဒွ္ညးမဇိုန္အပ္လဝ္ အေစာံျဒဟတ္ညး၊ စရာဲသမၲီညး၊ ပေရင္ဆုႝဂဗသၜဲလးဍာ္ဒေကဝ္ညး သြက္ဂြံစကာ ပႜဲပေရင္ေဗာ္ ပႜဲေကင္ကာ မဒက္ပတန္ေသှာဝ္ဘဝဂေကာံမှိဟ္တဿိ ဍိဳက္က္ေပင္င္တအ္ဂွ္ ၾသဇာကႜိဳပ္သကုိပ္ဗုီဏအ္ဂွ္ ဒးပသမၲီ ဒးယိုက္ဒိုက္ ဒးထၞပတိုန္ကုႝေရာင္။ (လိက္ကသူပံင္ေကာံ လီေနန္ ကှပ္ ၁၁ မုက္လိက္ ၄၁၂)

ဆဂး ၾသဇာကႜိဳပ္သကိုပ္ဂွ္ ဒးဒွ္ၾသဇာေဗာ္ေရာင္။ ၾသဇာကႜိဳပ္သကုိပ္ ကုႝ ၾသဇာေဗာ္ဂွ္ ပၚေထာအ္ၐါလြး ဗြဲတှဟ္ျခာဟြံဂြံ။ ရံင္အာ အိုတ္မြဲဒၿမိပ္ဝင္မှိဟ္တအ္မၢး ပူဂုိလ္မြဲ အေစာံစရာဲခိုဟ္ၐိုတ္လုႝ ဣဒၶိေဇှာ္ဂွ္ ၐိုတ္လုႝဒွ္ကၜာေလဝ္ နကုႝညးဂွ္မြဲဓဝ္ ၿပံင္လွာဲေထာအ္ေလဿင္ဝင္ကုီ၊ ပတံဗဒွ္ဒက္ပတန္ဝင္မှိဟ္တဿိကုီဂွ္ ပဟြံမာန္ရ။ ညးဍဳင္မွာဇန္တအ္ေဟင္ ဒွ္မှိဟ္မခှံဗဒွ္ဝင္မှိဟ္ဗြဲစဿတ္ေရာင္။ လညာတ္သမၲီဗုီဏအ္ဂွ္ ဒွ္ေဒၜာအ္ဗေတာန္ ႏူဝင္အဆက္အဆက္တအ္ရ။

နာဲတၜမန္

၁၉၈၆ (ႏူ လိက္ေလဿင္လ်းတဿိလဿိဟ္ (၃) September 1991 ပေရင္စန္ဒက္ဗဟုႝေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ)